Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şüyu) nedir?
Ortaklığın Giderilmesi (İzale-i Şüyu), paylı veya elbirliği mülkiyetindeki bir taşınmazın, paydaşlar kendi aralarında anlaşamadığında sulh hukuk mahkemesi kararıyla aynen bölünerek ya da açık artırmayla satılarak ortaklığın sona erdirilmesidir.
Kategori: Hukuk · Eş/yakın anlamlı: İzale-i şüyu, Şüyuun izalesi, Paylaşma davası
Hisseli bir tarla, paydaşlardan biri satmak diğeri tutmak istediğinde kilitlenir. Kanun bu kilidi açmak için her paydaşa tek taraflı bir yol tanır: paylaşmayı isteme hakkı. Anlaşma olmazsa bu hak, sulh hukuk mahkemesinde ortaklığın giderilmesi davasına dönüşür; taşınmaz ya aynen bölünür ya da açık artırmayla satılıp bedeli paylara göre dağıtılır.
Dava açmadan önce arabulucuya başvurmak 1 Eylül 2023’ten beri dava şartıdır.
Neden önemli?
Hisseli tapu alan alıcı için bu dava iki yüzlüdür. Diğer paydaşlar sizin rızanız olmadan dava açabilir ve tarla açık artırmaya çıkabilir. Payınızı almadan önce diğer paydaşların kim olduğunu öğrenin; pay büyüklüğünüzü hisse hesaplama aracıyla görebilirsiniz.
Satıcı için kritik konu maliyettir. Yargılama giderleri paydaşlara payları oranında yükletilir; satışla sonuçlanan davada karar ve ilam harcı satış bedelinin binde 11,38’i, tapu harcı alıcı ve satıcı için ayrı ayrı binde 20’dir (2026 oranları). Tarım arazisinde 5403 sayılı Kanun’daki asgari büyüklüklerin (mutlak arazide 20 dekar) altına bölme yapılamadığı için aynen bölme çoğu zaman mümkün olmaz.
Örnek
Üç kardeş, babadan kalan 30.000 m² mutlak tarım arazisine 1/3’er pay ile maliktir. Parsel üçe bölünürse her parça 10 dekar olur ve 20 dekarlık asgari büyüklüğün altına düşer; hâkim satışa hükmeder.
Muhammen bedel 3.000.000 TL’dir; katılım için %10, yani 300.000 TL teminat yatırılır. Tüm malikler mirasçı olduğu için birinci artırma yalnız kardeşler arasında yapılır ve teklif muhammen bedelin %100’ünün altına inemez. Teklif gelmezse ikinci artırma herkese açılır; alt sınır %50, yani 1.500.000 TL olur. Satış 3.000.000 TL’den gerçekleşirse karar ve ilam harcı 34.140 TL, alıcının tapu harcı 60.000 TL’dir; satıcı tarafın 60.000 TL’lik harcı kardeşlere payları oranında bölünür.
Mevzuat dayanağı
- TMK md. 698-699: paylaşma istemi; önce aynen bölme, olmazsa açık artırmayla satış.
- HMK md. 4/1-b: değere bakılmaksızın sulh hukuk mahkemesi görevlidir.
- HUAK md. 18/B: dava şartı arabuluculuk; arabulucu süreci 3 hafta içinde sonuçlandırır.
- İİK md. 114: en az 15 gün ilan, %10 teminat, mirasçılar arası birinci artırma (31 Temmuz 2026’dan itibaren).
- 492 sayılı Harçlar Kanunu: karar ve ilam harcı binde 11,38 (satış) / binde 4,55 (taksim); tapu harcı taraf başına binde 20.
Kaynaklar
- [1] 4721 sayılı Türk Medenî Kanunu, md. 698-700 (paylaşma istemi ve paylaşma biçimi)
- [2] 6325 sayılı Hukuk Uyuşmazlıklarında Arabuluculuk Kanunu, md. 18/B (dava şartı arabuluculuk)
- [3] 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunu, md. 114 (açık artırma, teminat, mirasçılar arası birinci artırma)
- [4] 492 sayılı Harçlar Kanunu, (1) sayılı tarife A-III-1 ve (4) sayılı tarife I-20/a
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, mali ya da yatırım danışmanlığı değildir. Mevzuat değişebilir; işlem öncesi ilgili kurumdan ve uzmanından teyit alın.
