Nazım İmar Planı nedir?
Nazım İmar Planı, nazım imar planı, varsa çevre düzeni planına uygun olarak hâlihazır haritalar üzerine 1/5.000 ölçekte (büyükşehirlerde 1/5.000 ile 1/25.000 arasında) çizilen; arazinin genel kullanım biçimini, yerleşmelerin gelişme yönünü ve büyüklüğünü, nüfus yoğunluğunu ve ulaşım sistemini gösteren, uygulama imar planına esas olan üst kademe imar planıdır.
Kategori: İmar · Eş/yakın anlamlı: Nazım plan, 1/5.000 ölçekli plan
Nazım imar planı bir yerleşmenin ana çizimidir: hangi bölge konut, hangisi sanayi, tarım ya da yeşil alan olacak; şehir hangi yöne büyüyecek. Plan hükümleri ve raporuyla bir bütündür.
Parsel ölçeğinde yapılaşma hakkı vermez. Emsal, yükseklik ve çekme mesafesi gibi kararlar bir alt kademedeki uygulama imar planında yer alır.
Neden önemli?
Alıcı için nazım plan, bir tarlanın “imara açılma” ihtimalini gösteren ilk resmî belgedir. Parsel “tarımsal niteliği korunacak alan” lejandındaysa 5403 sayılı Kanun devreye girer; tarım arazileri izin alınmadan tarım dışı amaçla planlanamaz (3194 m.8/c).
Nazım planda konut alanı görünmek ruhsat almak demek değildir. Nazım planda ayrıntılı yapılaşma kararı alınmaz (Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği m.23/1); nazım plan kesinleşmeden uygulama imar planı onaylanamaz (m.21/2). Ruhsat için 1/1.000 ölçekli plan ve parselasyon gerekir.
Askı süreci kritiktir. Planlar belediye meclisince onaylanır; bir ay askıda kalır, bu sürede itiraz edilebilir; itirazlar on beş gün içinde karara bağlanır (3194 m.8/b). Kesinleşen plana karşı en geç beş yıl içinde dava açılabilir (m.8). Alt kademe planlar, üst kademe plan kesinleştikten sonra en geç bir yıl içinde uyumlu hale getirilir (m.8/d).
Örnek
1/5.000 ölçekli paftada 1 cm, arazide 50 m’ye karşılık gelir. 20 dönümlük (20.000 m²) kare biçimli bir tarla, kenarı yaklaşık 141 m olduğundan paftada 2,8 cm × 2,8 cm yer kaplar.
Bu ölçekte parsel sınırı ve yapılaşma koşulu okunmaz; okunan şey lejanddaki kullanım kararı (gelişme konut alanı, tarım alanı, park) ve ana yollardır. Aynı tarla 1/1.000 ölçekli uygulama planında 14 cm × 14 cm görünür; yollar, ada sınırları ve yapılaşma koşulları orada yazar.
Mevzuat dayanağı
- 3194 sayılı İmar Kanunu m.5: tanım (7153 sayılı Kanunla değişik); m.8/b: yapım yetkisi, onay, bir ay askı, on beş gün itiraz incelemesi; m.8/c: tarım arazilerinde 5403 izinleri; m.8/d: alt kademe planların bir yıl içinde uyumu.
- Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği m.4/1-i: ölçek ve içerik; m.6: plan kademeleri; m.21/2: nazım plan kesinleşmeden uygulama planı onaylanamaz; m.23/1: nazım planda ayrıntılı karar alınmaz.
- 5216 sayılı Kanun m.7/b: büyükşehirde nazım imar planını büyükşehir belediyesi yapar ve onaylar.
Kaynaklar
- [1] 3194 sayılı İmar Kanunu, m.5 (nazım imar planı tanımı) ve m.8 (planların yapımı, askı, itiraz, kademe uyumu)
- [2] Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği, m.4/1-i (ölçek ve içerik), m.6 (plan kademeleri), m.21 ve m.23
- [3] 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu, m.7/b (büyükşehirde 1/5.000-1/25.000 nazım imar planı yetkisi)
- [4] 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu, m.8 ve m.13 (imar planlarındaki tarımsal niteliği korunacak alanlar)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, mali ya da yatırım danışmanlığı değildir. Mevzuat değişebilir; işlem öncesi ilgili kurumdan ve uzmanından teyit alın.
