Çevre Düzeni Planı nedir?
Çevre Düzeni Planı, çevre düzeni planı, varsa mekânsal strateji planına uygun olarak bölge, havza ya da il bütününde 1/50.000 veya 1/100.000 ölçekte hazırlanan; yerleşme, sanayi, tarım, turizm, ulaşım ve enerji gibi sektörler için genel arazi kullanım kararlarını belirleyen ve nazım ile uygulama imar planlarını yönlendiren üst kademe plandır.
Kategori: İmar · Eş/yakın anlamlı: ÇDP, 1/100.000 ölçekli plan
Çevre düzeni planı, bir ilin ya da havzanın uzun vadeli arazi kullanım çerçevesidir: hangi alanlar tarım ve orman kalacak, sanayi, turizm ve kentsel gelişme nerede yer alabilecek.
Parsel bazında hak vermez; alt kademedeki nazım ve uygulama imar planlarını yönlendirir.
Neden önemli?
Alıcı için “bu tarla imara açılır mı?” sorusunun ilk cevabı buradadır. Parsel planda tarım arazisi ya da orman lejandındaysa nazım ve uygulama planı bu kararı tek başına değiştiremez; her plan üst kademe planın kararlarına uymak zorundadır (Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği m.6/2; 3194 m.8/d).
Yetki bu yüzden önemlidir. Büyükşehirlerde planı büyükşehir belediyesi, diğer illerde Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı yapar ve onaylar (1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi m.102/3). Bir ilçe belediyesi çevre düzeni planı kararını kendi başına değiştiremez.
Pratik sonuç: planda “kentsel gelişme alanı” görünen arazi, alt planlar yapılmadan yapılaşamaz; ama gelecek yönünü gösterir. Alt kademe planlar, üst plan kesinleştikten sonra en geç bir yıl içinde uyumlu hale getirilir (3194 m.8/d). Parselinizin lejandını Bakanlık il müdürlüğünden ya da büyükşehir belediyesinden öğrenebilirsiniz.
Örnek
1/100.000 ölçekli paftada 1 cm, arazide 1 km’dir. 50 dönümlük (50.000 m²) kare tarlanın kenarı yaklaşık 224 m’dir; paftada 2,2 mm × 2,2 mm yer kaplar. Tek parsel bu ölçekte görünmez; görünen, bölgenin lejandıdır.
Tarla “tarım arazisi”, 3 km ötedeki ilçe merkezi “kentsel yerleşik alan” lejandında olsun. Tarlanın konuta açılması için sırasıyla çevre düzeni planı değişikliği, nazım ve uygulama imar planı gerekir; tarım dışı kullanım izni ise 5403 sayılı Kanuna göre ayrıca alınır (3194 m.8/c). Her adım ayrı bir karar ve süredir.
Mevzuat dayanağı
- 3194 sayılı İmar Kanunu m.5: tanım (7153 sayılı Kanunla değişik); m.8/c: tarım arazilerinde 5403 izinleri; m.8/d: yalnızca mekânsal strateji planı, çevre düzeni planı ve imar planı kararlarına uyulur; alt kademe planların bir yıl içinde uyumu.
- Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği m.4/1-c: ölçek, içerik ve düzey; m.6/1-2: plan kademeleri ve kademeli birliktelik ilkesi.
- 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi m.102/1-a, c ve m.102/3: çevre düzeni planlarını yapma ve onaylama yetkisi.
- 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu m.6: il çevre düzeni planının valinin koordinasyonunda yapılması ve onaylanması.
Kaynaklar
- [1] 3194 sayılı İmar Kanunu, m.5 (çevre düzeni planı tanımı) ve m.8/d (plan kademeleri arasında uyum)
- [2] Mekânsal Planlar Yapım Yönetmeliği, m.4/1-c (ölçek ve içerik) ve m.6 (plan kademeleri)
- [3] 1 sayılı Cumhurbaşkanlığı Teşkilatı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi, m.102 (Mekânsal Planlama Genel Müdürlüğü; çevre düzeni planı yetkisi)
- [4] 5302 sayılı İl Özel İdaresi Kanunu, m.6 (il çevre düzeni planı)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, mali ya da yatırım danışmanlığı değildir. Mevzuat değişebilir; işlem öncesi ilgili kurumdan ve uzmanından teyit alın.
