Mera nedir?
Mera, mera, 4342 sayılı Mera Kanunu'na göre hayvanların otlatılması ve otundan yararlanılması için bir veya birden çok köy ya da belediyeye tahsis edilen veya kadimden beri bu amaçla kullanılan; Devletin hüküm ve tasarrufu altında olup özel mülkiyete geçirilemeyen, zamanaşımıyla kazanılamayan ve sınırları daraltılamayan arazidir.
Kategori: Tarım · Eş/yakın anlamlı: otlak, yaylak, kışlak
Mera, köy veya belediye halkının ortak otlattığı yerdir. Tapuda bir kişi adına kayıtlı değildir; kullanma hakkı köy ya da belediye tüzel kişiliğine aittir, arazinin kendisi Devletin hüküm ve tasarrufu altındadır (4342 m. 4). Yaylak, kışlak ve umuma ait çayır ile otlaklar da aynı hükümlere tabidir.
Mera komisyonu bir yerin mera olduğunu tespit eder, sınırlarını 1/5000 ölçekli haritada belirler ve köy veya belediyeye tahsis eder; kesinleşen kararlar tapu müdürlüğünde tutulan özel sicile kaydedilir (m. 3, 12, 13).
Neden önemli?
Mera satılamaz, kişi adına tescil edilemez ve ne kadar uzun süre kullanılırsa kullanılsın zilyetlikle kazanılmaz (m. 4). “Mera tapusu” diye bir belge yoktur; “tapusu çıkacak mera” vaadiyle para isteniyorsa bunun yasal karşılığı yoktur. Tahsis kesinleştikten 5 yıl sonra, önceki hukuki sebeplere dayanarak itiraz ve dava da açılamaz (m. 21).
Meradan yalnızca kullanım hakkı kiralanabilir: ihtiyaç fazlası kısım çevre köylere veya hayvancılık yapan kişilere kiraya verilebilir; kiralanan alandaki zorunlu hayvancılık tesislerinin taban alanı arazinin %1’ini geçemez (m. 12). Yaylak ve kışlaklarda ev, ahır gibi kalıcı inşaat yasaktır (m. 20).
Meranın tarla, konut veya sanayi alanına dönüşmesi ancak “tahsis amacı değişikliği” ile olur. Maden ve petrol, turizm, kamu yatırımı, köy yerleşim yeri ve imar planı, enerji tesisleri, organize sanayi ve yenilenebilir enerji kaynak alanı gibi kanunda sayılan hâllerde, komisyon ve defterdarlığın uygun görüşüyle valilik tahsis amacını değiştirir; arazi o zaman Hazine adına tescil edilir (m. 14). Durumu “çok iyi” veya “iyi” olan meralarda bu değişiklik, kanundaki birkaç istisna dışında yapılamaz. Komşu meranın “yakında imara açılacağı” söylemi, bir valilik kararı yoksa dayanaksızdır.
Meraya tecavüz eden, süren veya üzerine inşaat yapan hakkında 3091 sayılı Kanun ve 2886 sayılı Kanun’un 75. maddesi uyarınca tahliye ve ecrimisil işlemi yapılır; bozulan meranın eski hâline getirilme masrafı da sebep olandan alınır (m. 4, 19, 27).
Örnek
İlanda “15 dekar tarla” yazıyor; tapu kaydında parsel 12.000 m². Kalan 3.000 m², yıllardır sürülen ama komşu meradan alınmış bir şerit. Bu 3.000 m² satın alınamaz ve tapuya eklenemez; yeni malik için ecrimisil ve tahliye riski devam eder. Fiyatı 12.000 m² üzerinden değerlendirin, kadastro ölçü krokisini isteyin. Dönüm ve metrekare çevirisi için dönüm hesaplama aracını kullanabilirsiniz.
Mevzuat dayanağı
- 4342 sayılı Mera Kanunu m. 3 (tanımlar), m. 4 (hukuki durum), m. 12-13 (tahsis, kiralama, özel sicil), m. 14 (tahsis amacı değişikliği), m. 19-21 ve 27 (koruma, inşaat yasağı, yaptırımlar).
- 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu m. 75: ecrimisil ve tahliye.
- 6831 sayılı Orman Kanunu m. 2/B: otlak, yaylak ve kışlak olarak kullanımında yarar görülen yerlerin orman sınırı dışına çıkarılması.
Kaynaklar
- [1] 4342 sayılı Mera Kanunu, m. 3, 4, 12-14, 19-21 ve 27 (mevzuat.gov.tr)
- [2] 2886 sayılı Devlet İhale Kanunu, m. 75 (mevzuat.gov.tr)
- [3] 6831 sayılı Orman Kanunu, m. 2/B (mevzuat.gov.tr)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, mali ya da yatırım danışmanlığı değildir. Mevzuat değişebilir; işlem öncesi ilgili kurumdan ve uzmanından teyit alın.
