7584 Sayılı Kanun Tarım Arazisi Sahiplerine Ne Getirdi? 2026 Değişiklikleri

Tarlanız, bağınız ya da hisseli bir tarım araziniz var. Haziran 2026’dan beri «kooperatif yasağı», «metrekareye 2.500 TL ceza», «kaçak yapıya elektrik yok» gibi başlıklar okuyorsunuz. Bunların bir kısmı doğru, bir kısmı kanunda olmayan yorumlar. Hangi kuralın gerçekten değiştiğini, hangisinin olduğu gibi kaldığını bilmek istiyorsunuz.

Bu rehber, 7584 sayılı Kanun’un tarım arazisi sahiplerini ilgilendiren maddelerini Resmî Gazete metnine göre özetliyor. Yürürlük tarihini, yeni ceza tutarlarını, kooperatif ve abonelik kurallarını göreceksiniz. 2026’da kanundan ayrı gelen yönetmelik değişikliklerini de ayrı bir bölümde topladık; çünkü ikisi sık karıştırılıyor.

7584 sayılı Kanun tarım arazisi sahipleri için ne getirdi?

7584 sayılı Kanun, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’nda üç değişiklik yaptı: kooperatiflere edinim yasağı, daha yüksek idari para cezası ve izinsiz yapılara abonelik yasağı. Kanunun tam adı «Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun»dur. 30 maddelik bir torba kanundur. 5403’ü değiştiren maddeleri 23, 24 ve 25’tir.

Kanunun diğer maddeleri Orman Kanunu, DSİ Kanunu, Kamulaştırma Kanunu, Şeker Kanunu ve Çeltik Ekimi Kanunu gibi başka kanunlara dokunur. Arazi sahiplerini ilgilendirenleri aşağıda ayrıca özetledik. 5403’ün bütünü için 5403 sayılı Kanun sayfasına bakabilirsiniz.

7584 sayılı Kanun ne zaman yürürlüğe girdi?

7584 sayılı Kanun 20 Haziran 2026’da yürürlüğe girdi; yalnızca 20. maddesi 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girecek. Kanun TBMM’de 11 Haziran 2026’da kabul edildi. 20 Haziran 2026 tarihli, 33286 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. Yürürlük maddesi (m.29) iki tarih verir:

• 20. madde: Şeker Kanunu’na sözleşmesiz şeker pancarı ekimi için idari para cezası ekler. 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girer.
• Diğer bütün maddeler: Yayımı tarihinde, yani 20 Haziran 2026’da yürürlüğe girdi.

5403’teki üç değişiklik bu nedenle 20 Haziran 2026’dan beri uygulanıyor. Değişiklikten önce başlamış bir ceza dosyanız varsa, hangi tutarın uygulanacağını bir avukata sorun.

Kooperatifler artık tarım arazisi alabilir mi?

Kural olarak hayır. 20 Haziran 2026’dan beri Kooperatifler Kanunu’na tabi kooperatifler, 5403’e tabi tarım arazilerinde mülkiyet ve sınırlı aynî hak edinemez. Sınırlı aynî hak; irtifak, ipotek gibi mülkiyet dışındaki haklardır. Yasak iki tür alanı kapsar:

• 1/5000 ve 1/1000 ölçekli imar planlarında «tarımsal niteliği korunacak alan» olarak ayrılan yerler,
• Bu planların dışında kalan ve 5403’e tabi olan tarım arazileri.

Tek istisna, tarımsal amaçlı faaliyet gösteren kooperatiflerdir. Bunların edinimi de Tarım ve Orman Bakanlığının iznine bağlıdır. Yani adında «tarım» geçen her kooperatif kendiliğinden muaf değildir. Bakılacak belge Bakanlık iznidir.

7584 hobi bahçelerini yasakladı mı?

Kanun metninde «hobi bahçesi» ibaresi geçmez. 7584 bu modele adıyla değil, iki kuralla dokunur: kooperatiflerin tarım arazisi edinimini sınırlar ve izinsiz yapılara abonelik bağlanmasını yasaklar.

Hobi bahçesi satışlarında sık görülen bir yöntem için ayrı bir kural zaten vardı. Tarlayı tapuya tescil edilemeyen fiilî hisselere bölmek ve bu hisselerin zilyetliğini şirket, kooperatif ya da dernek gibi bir özel hukuk tüzel kişisiyle üyelik veya ortaklık ilişkisi kurarak devretmek 7584’ten önce de suçtu. Buna aracılık etmek de aynı kapsamdadır. 5403 m.21/5 bunun için 1 yıldan 3 yıla kadar hapis ve 100 günden 1.000 güne kadar adli para cezası öngörür. Tüzel kişiye ayrıca 50.000 TL’den 250.000 TL’ye kadar idari para cezası verilir. Arazi bütünlüğü sağlanırsa dava açılmaz, açılmışsa düşer.

Kooperatif modelinin risklerini kooperatif hisseli tarla rehberinde ayrıntılı anlattık.

İzinsiz yapı cezası ne kadar oldu?

İzinsiz tarımsal amaçlı yapı ve tarım dışı kullanımda idari para cezası 20 Haziran 2026’dan beri metrekare başına 2.500 TL’dir; en az 1.000 TL uygulanır. 7584, 5403 m.20/2’nin birinci cümlesindeki ve m.21/2-a’nın ikinci cümlesindeki «on» ibaresini «iki bin beş yüz» yaptı. Süreler ve kat sayıları aynı kaldı.

Bir örnekle bakalım. Büyük ova koruma alanı dışında 50 m²’lik bir alanda izinsiz kullanım tespit edildiğini varsayın. Eski tutarla 50 × 10 = 500 TL çıkardı; asgari tutar devreye girdiği için ceza 1.000 TL olurdu. Bugün aynı alan için ceza 50 × 2.500 = 125.000 TL’dir. Alan büyük ova koruma alanındaysa 250.000 TL olur. Verilen sürede yıkım yapılmazsa ilk tutarın üç katı, yani 375.000 TL uygulanır.

İdari para cezalarını mahallî mülki amir verir (m.22).

Kaçak yapıya elektrik, su ve doğal gaz bağlanır mı?

Hayır. 20 Haziran 2026’dan beri 5403’e göre izin alınmadan yapılmış hiçbir yapı ve tesise elektrik, su ve doğal gaz bağlantısı ve aboneliği tesis edilmez. Bu kural 7584’ün 25. maddesiyle 5403’ün 21. maddesine eklendi.

Bu cezanın muhatabı arazi sahibi değil, aboneliği açan idare ve kuruluştur. Ancak sonuç sizi doğrudan etkiler. Kuruluş, ceza tebliğinden sonra 30 gün içinde aboneliği iptal etmezse her ay için ayrıca ceza öder. 7584, değişiklikten önce açılmış abonelikler için 5403’e ayrı bir geçiş hükmü eklemedi.

Elektriğin ve suyun bağlı olması bir yapıyı izinli yapmaz. Bakılacak belge 5403’e göre alınmış izindir. Tarımsal amaçlı yapılarda bu izni, projesine uyulması şartıyla valilik verir (m.13). Büyük ova koruma alanlarında ise amaç dışı kullanım çok daha dar istisnalarla sınırlıdır (m.14).

7584 başka hangi maddelerle arazi sahiplerini ilgilendiriyor?

7584’ün 5403 dışındaki maddelerinden taşınmaz sahipleri için öne çıkanlar orman kadastrosu, 2/B, DSİ hisseleri, kamulaştırmasız el koyma ve çeltik tarlalarıdır.

Orman maddesinde birkaç ayrıntı önemlidir. Taşınmaz için bedel alınmaz; ancak yapılacak işlemlerin giderlerini malik, OGM hesabına hizmet gideri olarak yatırır. Tapusu mahkeme kararıyla iptal edilip Hazine adına tescil edilmiş taşınmazlarda önceki malikler ya da halefleri, 20 Haziran 2026’dan itibaren iki yıl içinde başvurabilir. Mahkeme kararıyla bedel ödenmişse bu bedel Hazineye geri ödenir ve tutar güncel rayiç bedelden az olamaz. Mera gibi bazı alanlar kapsam dışıdır. Tapunuzda orman şerhi varsa durumunuzu Orman Genel Müdürlüğüne sorun. Kamulaştırma kuralları için 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu sayfasına bakabilirsiniz.

2026’da 7584 dışında neler değişti?

2026’daki diğer büyük değişiklik kanunla değil, yönetmelikle geldi. 4 Nisan 2026’da yeni Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik yürürlüğe girdi (RG 33214). 9 Aralık 2017 tarihli eski yönetmelik yürürlükten kalktı. Öne çıkan kurallar şunlardır:

• Tarım dışı kullanım ve tarımsal amaçlı yapı başvuruları TAD Portal üzerinden yapılır.
• 2 hektardan küçük «lokal marjinal» araziler, içinde bulunduğu arazinin sınıfıyla aynı kabul edilir.
• Dikili tarım arazisinin sınıfı 5 yıl süreyle değiştirilemez.
• Arazi üzerine kurulacak GES için arazinin kuru marjinal tarım arazisi olması gerekir.

4 Ağustos 2026’da (RG 33330) yönetmelik değiştirildi. Mutlak, özel ürün ve marjinal arazide bağ evi için aranan parsel büyüklüğü 5 hektardan 2 hektara indi. Değişiklik 4 Nisan 2026’dan geçerlidir. Dikili arazide 1 hektar, örtü altında 0,3 hektar eşiği aynı kaldı. Taban alanı 30 m², iki katlı bağ evine izin verilebilir. Ayrıntılar tarımsal yapı ve 20 dönüm rehberinde.

Yönetmeliğin bütünü için 2026 Tarım Arazileri Yönetmeliği sayfasına bakabilirsiniz.

Hangi kurallar değişmedi?

Tarlanın bölünmesine, mirasa ve tarım dışı kullanıma ilişkin temel kurallar 7584 ile değişmedi. Kanun 5403’te yalnızca yukarıdaki üç noktaya dokundu. Şu kurallar olduğu gibi duruyor:

• Asgari parsel büyüklüğü: Mutlak, marjinal ve özel ürün arazisinde 2 hektar (20 dekar), dikili arazide 0,5 hektar, örtü altında 0,3 hektar (m.8). Tarım arazisi bu büyüklüklerin altında ifraz edilemez ve hisselendirilemez.
• Yeter gelirli arazi büyüklüğü: İl ve ilçe listesi (Ek-1) yerinde duruyor. Mevzuat metninde listeye ilişkin yeni bir değişiklik notu yok. Kuru arazide değerler 120 ile 200 dekar arasındadır. Ayrıntı için yeter gelirli arazi büyüklüğü rehberine bakın.
• Bakanlık izni: İfraz, hisselendirme, pay temliki, intikal, taksim ve vasıf değişikliği için Bakanlık izni aranmaya devam ediyor (m.8/B).
• Miras süreleri: Mirasçılar mirasın açılmasından itibaren 1 yıl içinde anlaşarak devri tamamlar. Anlaşamazlarsa her mirasçı sulh hukuk mahkemesinde dava açabilir (m.8/C). Devir yapılmaz ve dava da açılmazsa Bakanlık mirasçılara 3 ay süre verir (m.8/Ç).
• Tarım dışı kullanım: Mutlak, özel ürün, dikili ve sulu tarım arazileri yine yalnızca sınırlı istisnalarla kullanılabilir. Alternatif alan bulunmaması ve Toprak Koruma Kurulunun uygun görmesi şarttır (m.13).

Bölünme kuralları için tarla bölünür mü, miras için miras kalan arazi satışı, izin süreci için tarım dışı kullanım izni rehberlerine bakabilirsiniz.

Adım adım ne yapmalı

1. 1

   Arazinizin sınıfını ve konumunu öğrenin

   Tapu kaydınızı e-Devlet'ten ya da tapu müdürlüğünden alın. Arazinin tarım sınıfını ve büyük ova koruma alanında olup olmadığını il veya ilçe tarım ve orman müdürlüğüne sorun. Büyük ovada cezalar iki katıdır.

2. 2

   Mevcut yapıların izin durumunu belgeyle kontrol edin

   Ahır, depo, bağ evi ya da konteyner dahil her yapı için 5403'e göre alınmış bir izin olup olmadığını teyit edin. Elektrik ve su aboneliği izin yerine geçmez.

3. 3

   Yeni yapıdan önce izin alın

   Tarımsal amaçlı yapı ve tarım dışı kullanım başvuruları TAD Portal üzerinden yürür. İzin çıkmadan yapıya başlamayın; izinsiz yapıya metrekare başına 2.500 TL ceza ve abonelik yasağı uygulanır.

4. 4

   Kooperatif ve hisseli teklifleri belgeyle sorgulayın

   Kooperatif araziyi 20 Haziran 2026'dan sonra edindiyse Bakanlık iznini sorun. Size gösterilen parselin tapuda ayrı tescil edilip edilemeyeceğini asgari büyüklüğe göre kontrol edin.

5. 5

   Tapunuzda orman şerhi varsa süreyi takip edin

   Tapunuz orman kadastrosu nedeniyle şerhli ya da iptal edilmişse, 6831 ek madde 22 kapsamındaki başvuru imkânını Orman Genel Müdürlüğüne sorun. Hazine adına tescil edilmiş taşınmazlarda başvuru süresi 20 Haziran 2026'dan itibaren iki yıldır.

6. 6

   Size ceza tebliğ edildiyse süreleri not edin

   İzin başvurusu için 1 ay, yıkım ve araziyi eski hâline getirme için 2 ay süre vardır. Süreleri tebliğ tarihinden itibaren takip edin ve somut durumunuz için bir avukata danışın.

Sık yapılan hatalar

• Cezayı hâlâ metrekare başına 10 TL ile hesaplamak. 20 Haziran 2026’dan beri izinsiz yapı ve kullanımda tutar 2.500 TL’dir. Yalnızca toprak koruma projesine aykırılık (m.21/2-b) 10 TL’de kaldı.
• Bağ evi için 2 hektar kuralını 7584’e bağlamak. Bu eşik, 4 Ağustos 2026 tarihli yönetmelik değişikliğiyle geldi.
• 7584’ün asgari parsel büyüklüklerini değiştirdiğini sanmak. 2 hektar, 0,5 hektar ve 0,3 hektar tabanları aynen duruyor.
• Adında «tarım» geçen her kooperatifin muaf olduğunu düşünmek. Muafiyet, tarımsal amaçlı faaliyet ve Bakanlık izniyle sınırlıdır.
• Elektriği bağlı yapıyı izinli saymak. Abonelik izin belgesi değildir; bakılacak belge 5403’e göre alınmış izindir.
• «Hobi bahçesi yasaklandı» başlığını kanun metni sanmak. Kanunda bu ibare yok; değişiklikler kooperatif edinimi, ceza tutarı ve abonelik üzerinden yapıldı.

Bir sonraki adım

Arazinizde bir yapı yapmayı ya da araziyi bölmeyi düşünüyorsanız, önce parselin hangi eşiklere takıldığını görün. Kontrol listesi; tapu, şerh, arazi sınıfı ve izin durumunu sırayla gözden geçirmenize yardım eder.

Tapu kaydınızı, arazi sınıfını ve yapıların izin durumunu birlikte değerlendirmek isterseniz parsel inceleme sayfasından belgelerinizi gönderebilirsiniz. Bir ceza ya da uyuşmazlıkla karşı karşıyaysanız, somut durumunuz için bir avukata danışın.