Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkında Yönetmelik (2026)

Q: Bağ evi için kaç dönüm arazi gerekir?

Mutlak, özel ürün ve marjinal arazide en az 2 hektar (20 dönüm), dikili arazide 1 hektar, örtü altında 0,3 hektar gerekir. Bağ evinin taban alanı 30 m², iki katlıdır. Yönetmelik «izin verilebilir» der; izin otomatik değildir. Aile başına aynı ilçede bir bağ evine izin verilir, kiracılar talep edemez. Ayrıntılar tarımsal yapı ve 20 dönüm rehberinde.

Q: Tarlama arazi tipi GES kurulabilir mi?

Arazi GES’i için arazinin kuru marjinal tarım arazisi olması zorunludur; başka sınıftaki talepler kurul gündemine alınmaz (m.7/7). Sulu ya da kuru ayrımında arazinin fiilen sulanıp sulanmadığına bakılır (m.7/4). Sınıf tespiti izin yerine geçmez; enerji ve imar izinleri ayrıca alınır (m.7/6). Tarımsal yapının çatısındaki GES ve sulama amaçlı GES ise tarımsal amaçlı yapı sayılır; bunlar Ek-1’deki ölçütlere ve Ek-15’teki GES değerlendirme tablosuna göre incelenir (m.7/8).

Q: Aldığım izin ne kadar süre geçerli?

İzin, size tebliğ edildiği tarihten itibaren 2 yıl içinde sonuca bağlanmalıdır. Yönetmeliğin plan ve ruhsat zorunluluğu olmayanlar arasında saydığı sera ve bağ evi gibi işlerde onay işlemleri tamamlanmalı, tarım dışı kullanımda plan onaylanmalı, tarımsal amaçlı yapıda ruhsat alınmalıdır. Aksi hâlde izin geçersiz sayılır (m.16/2).

4 Nisan 2026 tarihli tarım arazileri yönetmeliği: TAD Portal başvurusu, arazi sınıfı tespiti, bağ evi ve tarımsal yapı kriterleri, GES şartı, izin süreleri ve 2026 değişiklikleri madde madde.

Resmî metin (mevzuat.gov.tr) Son değişiklik: 4 Ağustos 2026 (RG 33330, bağ evi eşiği) Son kontrol: 4 Ekim 2026

Kimi etkiler:Bağ evi ya da tarımsal yapı yapacaklarTarım dışı kullanım izni isteyenlerGES için arazi kiralayan ve kiraya verenlerHisseli tarla sahipleriBelediyeler, il özel idareleri ve plan müellifleri

Tarlanıza bağ evi, depo ya da ahır yapmak, araziyi tarım dışı bir işe ayırmak veya güneş enerjisi santrali (GES) için kiraya vermek istiyorsanız başvurunuz bu yönetmeliğe göre değerlendirilir. Yönetmeliği Tarım ve Orman Bakanlığı çıkardı. Metin 4 Nisan 2026 tarihli ve 33214 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı ve aynı gün yürürlüğe girdi (m.25).

Yönetmelik, 5403 sayılı Toprak Koruma ve Arazi Kullanımı Kanunu’nun nasıl uygulanacağını anlatır. Kanun genel kuralı koyar. Yönetmelik ise başvurunun nereye yapılacağını, arazi sınıfının nasıl belirleneceğini ve hangi yapıya hangi ölçütle izin verileceğini belirler.

Bu düzenleme neyi belirler?

Yönetmelik beş konuyu düzenler:

Arazi sınıfının tespiti (m.6–7). Sınıfı etüt raporu belirler. Raporu, Bakanlığın eğitiminden geçmiş en az iki ziraat mühendisi TAD Portal üzerinden hazırlar; il müdürü onaylar.
Tarımsal amaçlı yapılar (m.4 ve Ek-1). Hangi yapının tarımsal amaçlı yapı sayıldığı ve her biri için aranan arazi büyüklüğü ekteki kriterlerde yazılıdır.
Tarım dışı kullanım (m.5, m.9, m.14–16). Başvuru yolu, alternatif alan araştırması ve izni kimin vereceği bu maddelerdedir.
Toprak Koruma Kurulu (m.10–12). Kurul her ilde valinin başkanlığında en az dokuz üyeyle kurulur.
İtiraz, ücret, denetim ve yaptırım (m.18–22). Ceza tutarları Kanunun 21. maddesinden gelir.

Yönetmelik her araziye uygulanmaz. Orman ve mera alanları, onaylı köy yerleşik alanı ve civarı, yürürlükteki onaylı planlı alanlar ve arsa vasfı kazanmış parseller kapsam dışıdır. İmar planında «tarımsal niteliği korunacak alan» olarak ayrılan yerler ise kapsamdadır (m.1).

Sizi etkileyen başlıca kurallar

Madde	Kural	Sizin için anlamı
m.4/2	Bağ evi, depo, hara, fide ve fidan üretim tesisi, sahipsiz hayvan barınağı, tarımsal yapının çatısındaki GES ve sulama amaçlı GES tarımsal amaçlı yapı sayılır.	Konteyner, prefabrik ev ve «hobi bahçesi» bu listede yer almaz.
m.4/6	İzin yazısında yapının projeye uygun yapılacağı, tarım dışı kullanılmayacağı, kamulaştırma dışında ifraz edilmeyeceği ve arsaya dönüştürülmeyeceği belirtilir.	Aykırılıkta izin iptal edilir. Tarımsal yapı izni arsa hakkı vermez.
m.5/2	Arazi belediye ve mücavir alan içindeyse belediyeye, dışındaysa il özel idaresine başvurulur. Kurum talebi TAD Portal ile il müdürlüğüne iletir.	Başvuru yeri tapu müdürlüğü değildir.
m.6/4	Mutlak, özel ürün ve dikili arazi içindeki 2 hektardan küçük marjinal parçalar, içinde bulundukları sınıfla aynı kabul edilir.	Verimli arazinin ortasındaki küçük taşlık alan marjinal sayılmaz.
m.7/4	Sulu ya da kuru ayrımında arazinin fiilen sulanıp sulanmadığı sorulur.	Tapudaki nitelik tek başına belirleyici değildir.
m.7/6, m.7/7	Arazi GES’i için arazinin kuru marjinal olması zorunludur. Sınıf tespiti izin yerine geçmez.	Diğer sınıflardaki GES talepleri kurula hiç gitmez.
m.12/1-ğ, m.14/3	Büyük ova dışındaki tarımsal amaçlı yapı talepleri kurul gündemine alınmaz. Gerçek ve tüzel kişilerin kuru marjinal arazideki tarım dışı kullanım talepleri de, etüt raporu tarımsal kullanım bütünlüğünün ve toplulaştırma projesinin bozulmadığını gösteriyorsa kurula gitmez. Bu talepleri valilik sonuçlandırır.	Bu talepler kurul toplantısını beklemez.
m.15	Büyük ova koruma alanındaki tarım arazileri hiçbir surette amacı dışında kullanılamaz. İstisna, tarımsal amaçlı yapılar ve ortak kamu yararı kararı alınmış faaliyetlerdir. Bunlara da alternatif alan yoksa ve kurul uygun görürse Bakanlık izin verebilir.	Parseliniz büyük ovadaysa seçenekler çok daralır.
m.16/1-c	Çevre düzeni planına dayanılarak tarım dışı kullanım izni verilmez.	Çevre düzeni planında yerleşim görünmesi izin anlamına gelmez.
m.16/2, m.16/3	İzin 2 yıl içinde onaya, plana ya da ruhsata bağlanmazsa geçersiz olur. Eksik belge kamu kurumundan alınacaksa 6 ay, diğerlerinde 3 ay içinde tamamlanır.	Süreler kaçarsa başvuru iade edilir ya da izin düşer.
m.20/4	Aykırılık tespit edilirse en geç 7 gün içinde tapunun beyanlar hanesine «5403 sayılı Kanunun amacı dışında kullanılmıştır.» belirtmesi yazılır.	Belirtme takyidat kaydında görünür; aykırılık giderilmeden silinmez.
m.22	İzinsiz yapıda valilik işi durdurur ve Kanunun 21. maddesindeki ceza uygulanır. Cezanın tebliğinden itibaren 1 ay içinde başvurmazsanız ya da talebiniz uygun görülmezse yıkım için 2 ay süre verilir; sonra ceza üç kat uygulanır.	20 Haziran 2026’dan beri ceza metrekare başına 2.500 TL, en az 1.000 TL’dir.

2025–2026 değişiklikleri

12 Ekim 2025 — Resmî Gazete sayı 33045. Nitrat Eylem Planı Tebliği (2025/17) yayımlandı. Yeni yönetmeliğin Ek-1’i, hayvancılık tesislerindeki gübre deposunun ölçülerini bu tebliğe bağlar.
4 Nisan 2026 — sayı 33214. Yönetmelik yayımlandı ve yürürlüğe girdi; 2017 yönetmeliği kalktı. Tarımsal amaçlı yapı kriterleri yönetmeliğin ekinde (Ek-1) yayımlandı. Bağ evi için ilk metinde mutlak, özel ürün ve marjinal arazide 5 hektar aranıyordu.
20 Haziran 2026 — sayı 33286. 7584 sayılı Kanun yönetmeliği değil 5403’ü değiştirdi. Yönetmelik cezalarda Kanunun 21. maddesine atıf yaptığı için etkisi doğrudandır: izinsiz kullanım cezası metrekare başına 10 TL’den 2.500 TL’ye çıktı ve izinsiz yapılara elektrik, su ve doğal gaz aboneliği yasaklandı. Ayrıntılar 7584 rehberinde.
4 Ağustos 2026 — sayı 33330. Değişiklik yönetmeliği 4 Nisan 2026’dan geçerli olmak üzere şunları getirdi:
- Ek-1 6.1’de bağ evi için «5 hektar» ibaresi «2 hektar» oldu.
- Geçici madde 1 eklendi: 4 Nisan 2026’dan önce Bakanlık birimlerine yapılmış tarımsal amaçlı yapı ve tarım dışı kullanım başvuruları eski yönetmeliğe göre değerlendirilir.
- İzin istatistiklerinin Bakanlığa bildirildiği Ek-10/B ve Ek-10/Ç tablolarında «Tarımsal Yapılar» bölümü yenilendi; entegre tesisler bölümünün (a) bendi «Jeotermal Kaynaklı Teknolojik Sera Yatırımları» oldu.

Sık karşılaşılan durumlar

25 dönüm marjinal tarlaya bağ evi

25 dönüm 25.000 m², yani 2,5 hektardır ve 2 hektar eşiğini aşar. Başvuru yapabilirsiniz; ancak yönetmelik «izin verilebilir» der, yani izin otomatik değildir. Bağ evinin taban alanı 30 m², iki katlıdır. Aile başına aynı ilçede bir, her parselde de bir bağ evine izin verilir. Parsel hisseliyse diğer hissedarlardan noter onaylı muvafakatname istenir. İzin verilirse tapuya «başka amaçla kullanılamaz» beyanı işlenir. Onay işlemleri 2 yıl içinde tamamlanmazsa izin geçersiz olur (m.16/2). Ayrıntılar tarımsal yapı ve 20 dönüm rehberinde.

Arazisini GES şirketine kiralamak isteyen malik

Sınıf tespiti için GES kurulacak alanın sınırları ve koordinatları TAD Portal’a girilir. Arazi başvuru sahibine ait değilse kira sözleşmesi gibi bağı gösteren bir belge istenir (m.6/10). Arazi fiilen sulanıyorsa kuru sayılmaz. Mutlak arazi içindeki 2 hektardan küçük marjinal parça da marjinal kabul edilmez. Sınıf kuru marjinal çıkmazsa talep kurula gitmez. Sınıf uygun çıksa bile bu bir izin değildir; enerji ve imar izinleri ayrıca alınır. Kira bedelini yönetmelik belirlemez. Teklifleri GES arazi kirası aracıyla kendi varsayımlarınızla karşılaştırabilirsiniz. Konunun ayrıntısı GES için arazi rehberinde.

Tarlaya izinsiz konulan 30 m²’lik konteyner

Konteyner tarımsal amaçlı yapı listesinde yoktur; oturma amacıyla konması izinsiz tarım dışı kullanım olarak değerlendirilebilir. Valilik kullanımı durdurur ve Kanunun 21. maddesindeki ceza uygulanır. Ceza kullanılan alanın metrekaresi üzerinden hesaplanır. Yalnızca konteynerin kapladığı alan esas alınırsa 30 × 2.500 = 75.000 TL eder; büyük ova koruma alanında bu tutar iki katıdır. Cezanın tebliğinden itibaren 1 ay içinde başvuru yapılmazsa ya da izin talebi uygun görülmezse yapıyı kaldırmak için 2 ay süre verilir. Süre sonunda ceza üç kat uygulanır ve belediye ya da il özel idaresi 1 ay içinde yıkımı yapar (m.22). Tapuya da aykırılık belirtmesi işlenir. Ayrıntılar tarlaya ev yapılır mı rehberinde.

4 Nisan 2026’dan önce yapılmış başvuru

Tarımsal yapı ya da tarım dışı kullanım başvurunuzu 4 Nisan 2026’dan önce Bakanlık birimlerine yaptıysanız dosyanız eski 2017 yönetmeliğine göre değerlendirilir (Geçici m.1). Sonraki başvurularda 2026 metni ve Ek-1 kriterleri uygulanır. Etüt raporundaki sınıfa katılmıyorsanız valilik tebliğinden itibaren 1 yıl içinde, bir defaya mahsus itiraz edebilirsiniz (m.18).

İlgili araçlar ve bir sonraki adım

1
Tapu kaydına bakın
Yüzölçümünü, hisse durumunu ve beyanlar hanesindeki 5403 belirtmelerini kontrol edin.
2
Arazi sınıfını öğrenin
Sınıfı etüt raporu belirler. İl veya ilçe tarım ve orman müdürlüğüne parselin büyük ovada olup olmadığını da sorun.
3
Başvuruyu doğru kuruma yapın
Belediye ya da il özel idaresi talebi TAD Portal ile il müdürlüğüne iletir. Tarımsal yapıda proje teknik raporu ve noter onaylı taahhütname istenir.
4
Yapıdan önce izni alın
İzinsiz başlanan işte ceza ve yıkım süreci işler. İzinden sonra 2 yıllık onay ve ruhsat süresini takip edin.

Ücretsiz araç Dönüm Hesaplama Dönüm, dekar, hektar, evlek ve m² arasında anında dönüşüm; Türkiye’de yerel dönüm farkları. Ücretsiz araç İmara Açılır mı? Plan hiyerarşisi, köy yerleşik alanı ve çevre faktörleriyle karar ağacı.

Tarım dışı kullanım izninin adımları tarım dışı kullanım izni rehberinde, büyük ovadaki ek kısıtlar büyük ova koruma alanı rehberinde anlatılıyor. Satış ya da kiralama öncesi bakılacak belgeler için kontrol listesini kullanabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Bu yönetmelik 2017’deki «Planlanmasına Dair» yönetmelikle aynı mı?

Hayır. 9 Aralık 2017 tarihli «Tarım Arazilerinin Korunması, Kullanılması ve Planlanmasına Dair Yönetmelik», yeni yönetmeliğin 24. maddesiyle yürürlükten kalktı. Yürürlükteki metin 4 Nisan 2026 tarihli Tarım Arazilerinin Korunması ve Kullanılması Hakkında Yönetmeliktir. 4 Nisan 2026’dan önce Bakanlık birimlerine yapılmış tarımsal yapı ve tarım dışı kullanım başvuruları ise eski yönetmeliğe göre değerlendirilir (Geçici m.1).

Bağ evi için kaç dönüm arazi gerekir?

Mutlak, özel ürün ve marjinal arazide en az 2 hektar (20 dönüm), dikili arazide 1 hektar, örtü altında 0,3 hektar gerekir. Bağ evinin taban alanı 30 m², iki katlıdır. Yönetmelik «izin verilebilir» der; izin otomatik değildir. Aile başına aynı ilçede bir bağ evine izin verilir, kiracılar talep edemez. Ayrıntılar tarımsal yapı ve 20 dönüm rehberinde.

Tarlama arazi tipi GES kurulabilir mi?

Arazi GES’i için arazinin kuru marjinal tarım arazisi olması zorunludur; başka sınıftaki talepler kurul gündemine alınmaz (m.7/7). Sulu ya da kuru ayrımında arazinin fiilen sulanıp sulanmadığına bakılır (m.7/4). Sınıf tespiti izin yerine geçmez; enerji ve imar izinleri ayrıca alınır (m.7/6). Tarımsal yapının çatısındaki GES ve sulama amaçlı GES ise tarımsal amaçlı yapı sayılır; bunlar Ek-1’deki ölçütlere ve Ek-15’teki GES değerlendirme tablosuna göre incelenir (m.7/8).

Aldığım izin ne kadar süre geçerli?

İzin, size tebliğ edildiği tarihten itibaren 2 yıl içinde sonuca bağlanmalıdır. Yönetmeliğin plan ve ruhsat zorunluluğu olmayanlar arasında saydığı sera ve bağ evi gibi işlerde onay işlemleri tamamlanmalı, tarım dışı kullanımda plan onaylanmalı, tarımsal amaçlı yapıda ruhsat alınmalıdır. Aksi hâlde izin geçersiz sayılır (m.16/2).

Etüt raporundaki arazi sınıfına itiraz edebilir miyim?

Evet, bir defaya mahsus. İtiraz, valiliğin kararı tebliğ ettiği tarihten itibaren 1 yıl içinde valiliğe yapılır; Bakanlık inceleyip karara bağlar ve bu karar itiraz bakımından kesindir (m.18). Yerinde inceleme için yatırılan ücret, etüt ücretinin iki katıdır (m.19).

Hisseli tarlada tarımsal yapı izni alınabilir mi?

Başvuru yapılabilir; ancak her türlü tarımsal amaçlı yapı talebinde diğer hissedarlardan noter onaylı muvafakatname istenir (Ek-1). Ayrıca alternatif alan araştırmasında hisseli parseller değerlendirmeye alınmaz (m.9/7).

Kaynaklar

Son kontrol: 4 Ekim 2026

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, mali ya da yatırım danışmanlığı değildir. Mevzuat değişebilir; işlem öncesi ilgili kurumdan ve uzmanından teyit alın.