2942 Sayılı Kamulaştırma Kanunu: Uzlaşma, Bedel Tespiti, Dava Süreleri ve Acele Kamulaştırma (2026)

Q: Uzlaşma görüşmesinde imzaladığım bedele sonradan itiraz edebilir miyim?

Hayır. Satın alma görüşmesinde imzalanan anlaşma tutanağı ferağ beyanı sayılır. Bu yolla satın alınan taşınmaz kamulaştırılmış kabul edilir ve kamulaştırmaya ya da bedeline karşı itiraz davası açılamaz (m.8). İdare, tutanak tarihinden itibaren en geç 45 gün içinde bedeli hazır eder; taşınmaz idare adına tescil edilir ve bedel tescilden sonra ödenir.

Q: Kamulaştırılan arazim kullanılmazsa geri alabilir miyim?

Bedelin kesinleşmesinden itibaren 5 yıl içinde amaca uygun hiçbir işlem ya da tesisat yapılmazsa, siz veya mirasçılarınız aldığınız bedeli kanuni faiziyle ödeyerek taşınmazı geri alabilirsiniz. Bu hak doğduğu tarihten itibaren 1 yıl içinde kullanılmazsa düşer (m.23). Geri alma hakkı; m.3/2’de sayılan büyük enerji, sulama ve iskân projeleri gibi kamulaştırmalarda ve 1164 sayılı Arsa Ofisi Kanununa dayanan kamulaştırmalarda uygulanmaz.

2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu sade anlatım: 15 günlük uzlaşma başvurusu, bedel tespiti ve tescil davası, m.11 bedel esasları, 30 günlük iptal davası, acele kamulaştırma ve 2025–2026 değişiklikleri.

2942 Resmî metin (mevzuat.gov.tr) Son değişiklik: 7 Ağustos 2026 (AYM kararı, RG 33333) Son kontrol: 4 Ekim 2026

Kimi etkiler:Kamulaştırma yazısı alan maliklerTarla ve bahçe sahipleriHisseli tapu paydaşlarıYol, park alanında kalan arsa sahipleriAcele kamulaştırma bölgesindekiler

Bir yol, baraj, enerji hattı ya da okul için taşınmazınızın alınması 2942 sayılı Kamulaştırma Kanununa göre yürür. Kanun 4 Kasım 1983’te kabul edildi ve 8 Kasım 1983 tarihli, 18215 sayılı Resmî Gazete’de yayımlandı. Anayasa’nın 46. maddesine göre kamulaştırma ancak gerçek karşılığın peşin ödenmesi şartıyla yapılabilir.

Bu sayfada malikleri en çok ilgilendiren kuralları madde numaralarıyla özetliyoruz. Süreler mevzuat.gov.tr’deki güncel metinden alınmıştır ve kısadır. Yazı aldıysanız tebliğ tarihini hemen not edin.

Bu düzenleme neyi belirler?

Kanun, kamu yararı gerektiğinde gerçek kişilerin ve özel hukuk tüzel kişilerinin taşınmazlarının nasıl kamulaştırılacağını düzenler. Bedelin hesaplanması, idare adına tescil, geri alma ve uyuşmazlık usulleri de bu kanundadır (m.1). Onaylı imar planına göre yapılacak işlerde ayrıca kamu yararı kararı aranmaz (m.6). İdare, yeterli ödenek ayırmadan kamulaştırmaya başlayamaz (m.3/4).

Mülkiyetin tamamı yerine yalnızca bir irtifak hakkı da kamulaştırılabilir (m.4). Bu durumda bedel, taşınmazda oluşacak değer düşüklüğüdür (m.11/3).

Bedel kural olarak nakden ve peşin ödenir. Taksit yalnızca büyük enerji, sulama ve iskân projeleri, orman yetiştirme, kıyıların korunması ve turizm amaçlarında mümkündür. Süre 5 yılı aşamaz, taksitler eşittir ve peşin kısım bedelin altıda birinden az olamaz. Toprağı doğrudan işleten küçük çiftçiye her hâlde peşin ödenir (Anayasa m.46; 2942 m.3).

Süreç kabaca dört aşamadan oluşur: kamulaştırma kararı tapuya şerh edilir (m.7), idare pazarlıkla satın almayı dener (m.8), anlaşma olmazsa asliye hukuk mahkemesi bedeli belirleyip taşınmazı idare adına tescil eder (m.10) ve taşınmaz boşaltılır (m.20).

Sizi etkileyen başlıca kurallar

Madde	Kural	Sizin için anlamı
m.7/3	Kamulaştırma kararı tapuya şerh edilir. İdare 6 ay içinde dava açtığını belgelemezse şerh re’sen silinir.	Tapu kaydınızdaki şerhi ve tarihini kontrol edin.
m.8	İdare, tahmini bedeli belirtmeden satın alma isteğini taahhütlü yazıyla bildirir. Tebliğden itibaren 15 gün içinde başvurursanız uzlaşma komisyonuyla pazarlık yapılır.	15 günü kaçırmayın. Görüşmeye kendi değer araştırmanızla gidin.
m.8	Anlaşma tutanağı ferağ beyanı sayılır. İdare 45 gün içinde bedeli hazır eder. Bu satışa ve bedeline karşı itiraz davası açılamaz.	İmzadan sonra geri dönüş yoktur.
m.10	Anlaşma olmazsa idare asliye hukuk mahkemesine başvurur. İlk duruşma en geç 30 gün sonrasına konur. Savunma ve delillerinizi tebliğden itibaren 10 gün içinde yazılı bildirirsiniz.	Mahkeme davetiyesi gelince 10 günlük süre başlar.
m.10	Anlaşma yine sağlanamazsa 10 gün içinde keşif yapılır, bilirkişi raporu 15 gün içinde verilir. Mahkeme bedeli belirler. İdareye bedeli bankaya yatırması için 15 gün süre verilir (bir defa uzatılabilir); makbuz sunulunca tescil kararı verilir.	Mülkiyet, tescil kararıyla idareye geçer (m.25).
m.11	Arazide ölçü, olduğu gibi kullanılması hâlinde getireceği net gelirdir. Arsada ölçü, kamulaştırmadan önceki özel amaçsız emsal satışlardır. Projenin yaratacağı değer artışı hesaba katılmaz.	Tarlada verim ve gelir, arsada bölgedeki satışlar bedelin temelidir.
m.12	Kısmi kamulaştırmada kalan parçadaki değer artışı bedelden düşülür; indirim bedelin %50’sini geçemez. Kalan parça yararlanmaya elverişsizse 30 gün içinde yazılı başvuruyla o da kamulaştırılır.	Kalan parçanın durumunu süresinde bildirin.
m.14	Mahkemenin tebligatından ya da ilandan itibaren 30 gün içinde idari yargıda iptal, maddi hatalar için adli yargıda düzeltim davası açılabilir. Her paydaş tek başına dava açabilir.	Hisseli tapuda diğer paydaşları beklemeniz gerekmez.
m.15	Bilirkişi kurulu en az 3 kişidir. Biri lisanslı gayrimenkul değerleme uzmanı ya da taşınmaz geliştirme alanında lisansüstü eğitim almış biri olmalıdır. Değer, idarenin belgeleri mahkemeye verdiği güne göre bulunur.	Rapor gerekçeli ve değerleme standartlarına uygun olmalıdır (m.11).
m.25, m.31	Mahkemenin tebligatından ya da ilanından sonra taşınmaz başkasına devredilemez. Tescil kararından sonra yapılan inşaat ve ekimin değeri dikkate alınmaz.	Tebligattan sonra satış yapamazsınız.
m.27	Acele kamulaştırmada mahkeme 7 gün içinde değeri tespit ettirir. Bu tutar malik adına bankaya yatırılınca taşınmaza el konulabilir.	Diğer işlemler el koymadan sonra tamamlanır.
m.39	Kesinleşen bedel, o yılın emlak vergi değerinden yüksekse fark üzerinden cezalı emlak vergisi tarh edilir.	Vergi beyanı, bedelin ölçütlerinden yalnızca biridir.

Tarlada net gelir, bir kapitalizasyon oranıyla değere çevrilir. Bu oran kanunda yazmaz. Yargıtay kararlarında kuru tarım arazisi için sıklıkla %5 uygulanmıştır; oran somut taşınmaza göre değişir. Objektif ölçülere dayalı artış için 2019’dan beri kanunda üst sınır yoktur.

2025–2026 değişiklikleri

Bu dönemde kanun metnine iki kanunla dokunuldu, Anayasa Mahkemesi (AYM) de beş kararla bazı hükümleri iptal etti. Aşağıdaki tarihler Resmî Gazete’de yayım tarihleridir:

27 Mart 2025, AYM kararı (RG 32854): m.10’daki, yürütmeyi durdurma kararı verilirse iptal davasının bekletici mesele yapılmasını öngören fıkra iptal edildi. m.14’teki «Açılan davaların sonuçları dava açmayanları etkilemez» fıkrası da iptal edildi.
30 Nisan 2025, AYM kararı (RG 32886): Ek m.1’e 2022’de eklenen ve hukuki el atma bedel davalarının adli yargıda görüleceğini söyleyen cümle iptal edildi. İptal 9 ay sonra, 30 Ocak 2026’da yürürlüğe girdi.
1 Aralık 2025, AYM kararı (RG 33094): m.10’daki davetiye uyarısında yer alan «ve yürütmenin durdurulması kararı aldıklarını» ibaresi iptal edildi. Artık yalnızca iptal davası açıldığının belgelendirilmesi aranır.
21 Mayıs 2026, AYM kararı (RG 33260): m.10’daki «Tescil hükmü kesin olup» ibaresi iptal edildi. İptal 21 Şubat 2027’de yürürlüğe girecek; o tarihe kadar ibare metinde kalır. Bedele ilişkin istinaf ve temyiz hakkı zaten saklıdır.
20 Haziran 2026, 7584 sayılı Kanun (RG 33286): m.29 yeniden yazıldı. Kamulaştırmasız el koyma ve tazminat davalarında tescile yönelik kesinleşen kararların infazında ve uzlaşma tutanaklarının uygulanmasında doğan tapu harçlarını idare öder. Ayrıntı için 7584 sayılı Kanun rehberine bakın.
11 Temmuz 2026, 7588 sayılı Kanun (RG 33307): Geçici m.20 eklendi. 8 Ekim 1956’ya kadar kamulaştırma işlemi olmadan fiilen kamu hizmetine ayrılan taşınmazlar, tahsis tarihinde kamulaştırılmış sayılır.
7 Ağustos 2026, AYM kararı (RG 33333): Ek m.4’teki, icranın geri bırakılmasında idareyi teminattan muaf tutan fıkra, kamulaştırmasız el atma nedeniyle açılan tazminat davaları yönünden iptal edildi.

2025–2026’da m.8, m.11 ve m.27’yi değiştiren bir kanun tespit etmedik. Ekim 2026 itibarıyla mevzuat.gov.tr değişiklik cetvelindeki son kayıtlar 7584 ve 7588 sayılı Kanunlar ile AYM’nin 13 Mayıs 2026 tarihli kararıdır.

Sık karşılaşılan durumlar

İdareden satın alma yazısı geldi

Yazıda tahmini bedel yazmaz. Tebliğden itibaren 15 gün içinde başvurursanız komisyon bir görüşme günü belirler (m.8). Teklifi uygun bulmazsanız imzalamak zorunda değilsiniz. Bu durumda idare mahkemeye başvurur ve ilk duruşmada hâkim tarafları yeniden anlaşmaya davet eder (m.10).

Tarlanızın bir kısmından yol geçiyor

Yalnızca bir kısım alınıyorsa kalan parçanın durumu önemlidir. Yol, kalan parçanın değerini artırırsa bu artış bedelden düşülebilir; ancak indirim bedelin yarısını geçemez (m.12). Kalan parça kanunun deyişiyle «yararlanmaya elverişsiz» hâle geldiyse, kamulaştırma kararının tebliğinden itibaren 30 gün içinde yazılı başvuruyla bu kısmın da kamulaştırılmasını isteyebilirsiniz. Bu imkân, iptal davası açmamış olmanıza bağlıdır.

Resmî Gazete’de acele kamulaştırma kararı çıktı

Acele kamulaştırma; yurt savunması ihtiyacı, Cumhurbaşkanının acelelik kararı ve özel kanunlardaki olağanüstü durumlar için uygulanır (m.27). Kararlar Resmî Gazete’de yayımlanır. Örneğin 5 Eylül 2026 tarihli Resmî Gazete’de (sayı 33361) TEİAŞ enerji iletim hatları, TPAO, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı ve DSİ projeleri için yedi karar vardı. Mahkeme 7 gün içinde değeri tespit ettirir; tutar bankaya yatırılınca taşınmaza el konulabilir. Ekili arazide boşaltma kural olarak hasat sonuna bırakılır. Beklenemiyorsa idare, mahkemenin takdir edeceği ekin bedelini öder (m.20).

Tarlanız yıllar önce yola katılmış, bedel ödenmemiş

Buna kamulaştırmasız el atma denir. Uygulanacak kural el atma tarihine bağlıdır:

8 Ekim 1956’ya kadar: Geçici m.20 bu taşınmazları tahsis tarihinde kamulaştırılmış sayar. 12 Ocak 1963’ten sonra ileri sürülen talepler kabul edilmez; kural görülmekte olan davalara da uygulanır.
9 Ekim 1956–4 Kasım 1983 arası: Geçici m.6’ya göre önce uzlaşma yoluna gitmek dava şartıdır. Uzlaşma olmazsa uzlaşmazlık tutanağından itibaren 3 ay içinde bedel tespiti davası açılabilir.
4 Kasım 1983’ten sonra: Geçici m.6’daki uzlaşma ve dava usulü bu dönemi kapsamaz. Hukuk yayınlarına göre bu davalar, Yargıtay’ın 16 Mayıs 1956 tarihli içtihadı birleştirme kararıyla şekillenen uygulamaya göre yürür. Geçici m.19, 4 Kasım 1983–28 Temmuz 2021 arasındaki el atmalar için açılan davalarda hükmedilen ödemelere, ihtiyaç hâlinde idare bütçelerinden %3 pay ayrılmasını öngörür.

İmar planında yol, park ya da okul alanında kalan arsada ise hukuki el atma söz konusudur. Belediye plandan sonra 3 ay içinde 5 yıllık imar programı hazırlar; programdaki bu alanları ilgili kamu kuruluşları program süresinde kamulaştırır (3194 m.10). 2942 Ek m.1’e göre plandan itibaren 5 yıl içinde ya kamulaştırma ya da kısıtlamayı kaldıran plan değişikliği yapılır. Süresinde işlem yapılmazsa davaların adli yargıda görüleceğini söyleyen cümle 30 Ocak 2026’da yürürlükten kalktı. Bu tarihten sonra hangi yargı yerinde ve hangi şartlarla dava açılacağını düzenleyen yeni bir kanun hükmü ya da Uyuşmazlık Mahkemesi kararı tespit edemedik. Plan ayrıntıları için 3194 sayılı İmar Kanunu sayfasına bakın.

İlgili araçlar ve bir sonraki adım

Kamulaştırma yazısı aldıysanız şu sırayı izleyebilirsiniz:

1
Tapu kaydını kontrol edin
Taşınmazınızda kamulaştırma şerhi olup olmadığını ve şerh tarihini öğrenin.
2
Süreleri takvime yazın
Uzlaşma başvurusu 15 gün, mahkemeye savunma 10 gün, iptal davası 30 gün, kalan kısım başvurusu 30 gündür. Süreler kural olarak tebliğ ya da ilan tarihinden işler.
3
Değer dosyanızı hazırlayın
Ürün ve verim kayıtlarını, bölgedeki satışları, vergi beyan değerini, ağaç ve yapıların listesini toplayın.
4
Uzman desteği alın
Teklifi imzalamadan ya da dava açmadan önce bir avukata ve lisanslı bir değerleme uzmanına danışın.

Ön hesap için şu araçları kullanabilirsiniz:

Ücretsiz araç Kamulaştırma Bedeli Hesaplama Tarım arazisinde net gelir ve kapitalizasyon yöntemiyle yaklaşık bedel; uzlaşma ve dava süreleri. Ücretsiz araç Arazim Ne Eder? İl, tür, yol cephesi ve altyapıya göre ön değer aralığı; ardından uzman incelemesi.

Değerin nasıl oluştuğunu anlamak için arsa değeri nasıl öğrenilir rehberine, temel kavram için kamulaştırma maddesine bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

Uzlaşma görüşmesinde imzaladığım bedele sonradan itiraz edebilir miyim?

Hayır. Satın alma görüşmesinde imzalanan anlaşma tutanağı ferağ beyanı sayılır. Bu yolla satın alınan taşınmaz kamulaştırılmış kabul edilir ve kamulaştırmaya ya da bedeline karşı itiraz davası açılamaz (m.8). İdare, tutanak tarihinden itibaren en geç 45 gün içinde bedeli hazır eder; taşınmaz idare adına tescil edilir ve bedel tescilden sonra ödenir.

Kamulaştırmaya karşı dava açmak için ne kadar sürem var?

Mahkemenin m.10’a göre yaptığı tebligattan, tebligat yapılamadıysa gazete ilanından itibaren 30 gün. Kamulaştırma işlemine karşı idari yargıda iptal davası, maddi hatalar için adli yargıda düzeltim davası açılır (m.14). Paylı ya da elbirliği mülkiyette her paydaş tek başına dava açabilir. Dava açtığınızı bedel davasına bakan mahkemeye belgelendirmeniz gerekir (m.10).

Kamulaştırma bedeli nasıl belirlenir?

Bedeli, mahkemenin atadığı en az üç kişilik bilirkişi kurulunun gerekçeli raporu üzerine mahkeme belirler (m.10, m.15). Tarım arazisinde ölçü, arazinin olduğu gibi kullanılması hâlinde getireceği net gelirdir; arsada ise kamulaştırmadan önceki özel amaçsız emsal satışlardır. Projenin yaratacağı değer artışı hesaba katılmaz (m.11). Ön hesap için kamulaştırma bedeli aracını kullanabilirsiniz.

Acele kamulaştırmada paramı almadan arazime el konulabilir mi?

Kanuna göre hayır. Acele kamulaştırmada mahkeme, idarenin istemi üzerine 7 gün içinde taşınmazın değerini bilirkişilere tespit ettirir. Bu değer malik adına bankaya yatırıldıktan sonra taşınmaza el konulabilir (m.27). Kıymet takdiri dışındaki işlemler el koymadan sonra tamamlanır.

İmar planında park ya da yol alanında kalan arsam için ne yapabilirim?

Belediye, imar planının yürürlüğe girmesinden sonra en geç 3 ay içinde 5 yıllık imar programı hazırlar. Programdaki kamu hizmet alanlarını ilgili kamu kuruluşları program süresinde kamulaştırır (3194 m.10). 2942 Ek m.1’e göre de plandan itibaren 5 yıl içinde ya kamulaştırma ya da kısıtlamayı kaldıran plan değişikliği yapılır. Süresinde işlem yapılmazsa davaların adli yargıda görüleceğini söyleyen cümle, Anayasa Mahkemesi kararıyla 30 Ocak 2026’da yürürlükten kalktı. Bu tarihten sonra hangi yargı yerinde ve hangi şartlarla dava açılacağını düzenleyen yeni bir kanun hükmü tespit edemedik; bir avukata danışın. Bkz. hukuki el atma.

Kamulaştırılan arazim kullanılmazsa geri alabilir miyim?

Bedelin kesinleşmesinden itibaren 5 yıl içinde amaca uygun hiçbir işlem ya da tesisat yapılmazsa, siz veya mirasçılarınız aldığınız bedeli kanuni faiziyle ödeyerek taşınmazı geri alabilirsiniz. Bu hak doğduğu tarihten itibaren 1 yıl içinde kullanılmazsa düşer (m.23). Geri alma hakkı; m.3/2’de sayılan büyük enerji, sulama ve iskân projeleri gibi kamulaştırmalarda ve 1164 sayılı Arsa Ofisi Kanununa dayanan kamulaştırmalarda uygulanmaz.

Kaynaklar

Son kontrol: 4 Ekim 2026

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, mali ya da yatırım danışmanlığı değildir. Mevzuat değişebilir; işlem öncesi ilgili kurumdan ve uzmanından teyit alın.