Rayiç Bedel nedir?
Rayiç Bedel, rayiç bedel, Vergi Usul Kanunu’na göre bir iktisadi kıymetin değerleme günündeki normal alım satım değeri olup belediyenin hesapladığı emlak vergi değerinden ayrı bir değerleme ölçüsüdür.
Kategori: Vergi · Eş/yakın anlamlı: Rayiç değer, Rayiç
«Rayiç» sözcüğü günlük dilde iki farklı şey için kullanılır. Kimi zaman bir taşınmazın olağan satış fiyatını, kimi zaman belediyenin verdiği emlak vergi değerini anlatır. Mevzuat bu ikisini ayırır.
Vergi Usul Kanunu rayiç bedeli şöyle tanımlar: bir iktisadi kıymetin değerleme günündeki normal alım satım değeri (mük. m.266). Aynı Kanun «vergi değeri»ni ayrı bir ölçü olarak sayar. Bina ve arazide vergi değeri, Emlak Vergisi Kanunu m.29’a göre tespit edilen değerdir (m.261, m.268).
Neden önemli?
Belediyeden aldığınız yazıdaki tutar rayiç bedel değildir; emlak vergi değeridir. Bu değer takdir komisyonlarının asgari birim değerlerine göre hesaplanır. Pazarlıkta bu yazıyı arazinin fiyatı gibi kullanmayın.
Tapu harcı ise emlak vergisi değerinden az olmamak üzere beyan edilen gerçek devir bedeli üzerinden alınır (Harçlar Kanunu m.63). Beyan gerçeği yansıtmıyorsa fark harç ve bir kat vergi ziyaı cezası çıkar.
Bazı kanunlar rayiç bedele doğrudan sonuç bağlar. Hisseli taşınmazda önalım davası açan paydaş, 25/12/2025’ten beri hâkimin belirlediği rayiç bedeli ve alıcıya düşen tapu giderlerini nakden yatırır (TMK m.734/2). 2/B arazisinde hak sahibine satış bedeli, ilk 400 m² için rayiç bedelin %50’si, fazlası için %70’i üzerinden hesaplanır (6292 m.6/4). Bu kanunda rayiç bedel, 2886 veya 4706 sayılı Kanun hükümlerine göre tespit ve takdir edilen bedeldir (m.2/g).
Örnek
Bir paydaş hissesini tapuda 400.000 TL bedelle satsın. Payın emlak vergi değeri 150.000 TL olsun. Diğer paydaş önalım davası açar, hâkim payın rayiç bedelini 450.000 TL olarak belirler. Tutarlar örnektir.
| Kalem | Kim belirler? | Örnek tutar |
|---|---|---|
| Emlak vergi değeri | Belediye (1319 m.29) | 150.000 TL |
| Tapuda beyan edilen bedel | Taraflar (492 m.63) | 400.000 TL |
| Rayiç bedel | Hâkim (TMK m.734/2) | 450.000 TL |
Önalımcı 450.000 TL ile alıcıya düşen tapu giderlerini verilen kesin sürede yatırmalıdır. Yatırmazsa payın kendi adına tesciline karar verilemez.
Mevzuat dayanağı
- 213 sayılı Vergi Usul Kanunu m.261: değerleme ölçüleri; mük. m.266: rayiç bedel; m.268: vergi değeri.
- 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu m.734/2: önalımda rayiç bedel ve depo.
- 6292 sayılı Kanun m.2/g ve m.6/4: 2/B satışında rayiç bedel.
- 492 sayılı Harçlar Kanunu m.63: tapu harcının matrahı.
Kaynaklar
- [1] 213 sayılı Vergi Usul Kanunu, m.261 (değerleme ölçüleri), mük. m.266 (rayiç bedel tanımı), m.268 (vergi değeri tanımı)
- [2] 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, m.734/2 (önalım davasında payın rayiç bedelinin hâkimce belirlenmesi ve depo; 7571 sayılı Kanun ile değişik)
- [3] 6292 sayılı Orman Köylülerinin Kalkınmalarının Desteklenmesi ve Hazineye Ait Tarım Arazilerinin Satışı Hakkında Kanun, m.2/g (rayiç bedel tanımı) ve m.6/4 (2/B satış bedeli oranları)
- [4] 492 sayılı Harçlar Kanunu, m.63/1-4 (emlak vergisi değeri alt sınırı ve düşük beyan)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, mali ya da yatırım danışmanlığı değildir. Mevzuat değişebilir; işlem öncesi ilgili kurumdan ve uzmanından teyit alın.
