Şerh nedir?
Şerh, şerh, kira, satış vaadi, önalım gibi kişisel hakların ya da haciz, ihtiyati tedbir gibi tasarruf kısıtlamalarının tapu kütüğünün şerhler sütununa yazılarak taşınmazı sonradan edinen kişilere karşı da ileri sürülebilir hâle getirildiği tapu kaydıdır.
Kategori: Tapu · Eş/yakın anlamlı: Tapu şerhi, Şerh düşme, Şerh verme
Şerh, tapu kaydına düşülen bir nottur ama sıradan bir not değildir. Kira ya da satış vaadi gibi haklar normalde yalnızca sözleşmenin taraflarını bağlar. Tapuya şerh verilince bu haklar, taşınmazı sonradan edinen kişilere karşı da ileri sürülebilir (TMK md. 1009).
Neden önemli?
Şerhler sütununa üç tür kayıt yazılır: kişisel haklar, tasarruf yetkisini kısıtlayan veya yasaklayan şerhler ve geçici tescil şerhleri (Tapu Sicili Tüzüğü md. 46). Kişisel haklara arsa payı karşılığı inşaat, satış vaadi, kira, alım, önalım ve gerialım örnektir. Kısıtlayan şerhlere haciz, iflas ve çekişmeli hakları koruyan mahkeme kararları örnektir (TMK md. 1010).
Alıcı için sonuç açıktır: şerhli bir tarlayı alırsanız şerh sizinle devam eder. Taşınmaz el değiştirince eski malikin adı çizilir; şerh aynı tarih ve yevmiye numarasıyla yeni malik adına sürer (Tüzük md. 51/3).
Hak sahibi için şerh bir güvencedir. Noterde satış vaadi sözleşmesi yaptıysanız şerh, malikin tarlayı başkasına satmasına karşı hakkınızı yeni malike de ileri sürmenizi sağlar.
Örnek
Ayşe, 15.000 m²’lik tarlayı Mehmet’ten almak için noterde 1.500.000 TL bedelli satış vaadi sözleşmesi yapar. Sözleşmeyi tapuya şerh ettirir. Tarlanın emlak vergisi değeri 900.000 TL’dir.
Bedel, emlak vergisi değerinin iki katı olan 1.800.000 TL’yi aşmadığı için harç sözleşme bedeli üzerinden hesaplanır: 1.500.000 × binde 6,83 = 10.245 TL. Mehmet tarlayı sonra Can’a satarsa Ayşe, şerhe dayanarak hakkını Can’a karşı da ileri sürebilir.
Mevzuat dayanağı
- TMK md. 1009: kişisel hakların şerhi.
- TMK md. 1010: tasarruf yetkisi kısıtlamaları.
- TMK md. 1011: geçici tescil şerhi.
- TMK md. 735: sözleşmeden doğan önalım şerhinin 10 yıllık etkisi.
- Tapu Sicili Tüzüğü md. 46-51 ve 69: şerh usulü ve terkin.
- Tapu Kanunu md. 26: noter sözleşmelerinin şerhi.
- Harçlar Kanunu (4) sayılı tarife I-10 ve I-12: kira ve satış vaadi şerhinde binde 6,83; I-14: terkin harcı.
Kaynaklar
- [1] 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu, md. 735 (önalım şerhinin 10 yıllık etkisi), md. 1009-1011 (şerhler), md. 1014 (terkin)
- [2] Tapu Sicili Tüzüğü, md. 46-51 (şerhler sütunu, aranan belgeler, şerhin şekli) ve md. 69 (terkin), RG 17/8/2013, 28738
- [3] 2644 sayılı Tapu Kanunu, md. 26 (noterde düzenlenen satış vaadi ve arsa payı karşılığı inşaat sözleşmelerinin şerhi)
- [4] 492 sayılı Harçlar Kanunu, (4) sayılı tarife I-10, I-12 ve I-14 (kira ve satış vaadi şerhi, terkin harcı; 2026)
Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, mali ya da yatırım danışmanlığı değildir. Mevzuat değişebilir; işlem öncesi ilgili kurumdan ve uzmanından teyit alın.
