TAKS nedir?

TAKS, binanın parselde ne kadar yer kaplayacağını gösterir. Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği taban alanı kat sayısını, taban alanının imar parseli alanına oranı olarak tanımlar (m.4/1-cccc). Taban alanı ise eklenti ve müştemilat dâhil yapının zemin üzerindeki izdüşümüdür (m.4/1-bbbb).

Emsal toplam inşaat alanını, TAKS ise zemine oturan alanı sınırlar. İkisi birlikte bina biçimini belirler.

Neden önemli?

TAKS düşükse bina yükselir, bahçe büyür. Müstakil ev ya da tek katlı depo düşünen alıcı için asıl sayı çoğu zaman TAKS’tır. E=0,60 ve TAKS=0,30 olan parselde emsalin tamamını kullanmak için en az iki kat gerekir.

Plan açıkça belirlemediyse ayrık veya blok nizamda TAKS %40’ı geçemez (m.5/6). Hesap net imar parseli üzerinden yapılır (m.5/5). Bina ayrıca çekme mesafelerine uyar: plan aksini söylemiyorsa ön bahçe en az 5 m, yan ve arka bahçe en az 3 m’dir (m.23). Taban alanı yapı yaklaşma sınırını aşamaz. Bu yüzden TAKS’ın verdiği alanla bahçe mesafelerinin bıraktığı alandan küçük olanı belirleyici olur (m.4/1-bbbb, m.20/3).

Eğimli arazide zemin üstünde kalan bodrum katlar da TAKS hesabına girer (m.4/1-cccc).

Örnek

İki konut parseli düşünün. İkisinde de TAKS=0,40, ayrık nizam, ön bahçe 5 m, yan ve arka bahçe 3 m.

Parsel	TAKS ile taban	Bahçe mesafeleriyle taban	Uygulanan
20 × 40 m = 800 m²	800 × 0,40 = 320 m²	14 × 32 = 448 m²	320 m²
12 × 30 m = 360 m²	360 × 0,40 = 144 m²	6 × 22 = 132 m²	132 m²

Dar parselde sınırı TAKS değil çekme mesafeleri çizer. Fiyatı yalnızca TAKS’tan hesaplamayın; parselin cephe ve derinliğine de bakın.

Ücretsiz araç Emsal / KAKS / TAKS Hesaplama İmarlı arsada taban alanı, toplam inşaat alanı ve yaklaşık bağımsız bölüm sayısı.

Mevzuat dayanağı

• Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği m.4/1-bbbb ve cccc: taban alanı ve TAKS tanımı; m.5/5: net imar parseli; m.5/6: plan hükmü yoksa %40 sınırı; m.20: taban alanı ve dâhil edilmeyen kullanımlar; m.23: bahçe mesafeleri.
• 3194 sayılı İmar Kanunu m.5: uygulama imar planının yoğunluk ve düzeni göstermesi.