Kamulaştırma nedir?

Kamulaştırma, kamulaştırma, Devlet ve kamu tüzel kişilerinin kamu yararının gerektirdiği hâllerde, gerçek karşılığını peşin ödemek şartıyla özel mülkiyetteki bir taşınmazın tamamını ya da bir kısmını edinmesi veya üzerinde irtifak hakkı kurması işlemidir.

Kategori: Hukuk · Eş/yakın anlamlı: İstimlak

Kamulaştırma; yol, baraj, enerji hattı gibi kamu işleri için özel mülkün idareye geçmesidir. Malikin rızası aranmaz. Ancak Anayasa’ya göre gerçek karşılığın peşin ödenmesi şarttır (Anayasa md. 46). Taksitle ödeme yalnızca büyük enerji, sulama, iskân gibi sayılı projelerde mümkündür ve süre 5 yılı aşamaz (2942 md. 3/2).

Süreç, idarenin satın alma teklifiyle başlar. Anlaşma olmazsa bedeli mahkeme belirler.

Neden önemli?

Malik için süreler belirleyicidir. İdarenin pazarlık yazısının tebliğinden itibaren 15 gün içinde başvurursanız uzlaşma görüşmesi yapılır (md. 8/5). İmzalanan anlaşma tutanağı ferağ beyanı sayılır; sonradan bedele itiraz davası açılamaz (md. 8/7). Anlaşma olmazsa idare bedel tespiti ve tescil davası açar (md. 10). İptal davası süresi, mahkemenin tebligatından itibaren 30 gündür (md. 14).

Bedelin ölçüsü kanunda yazılıdır. Arazide ölçü, taşınmazın olduğu gibi kullanılması hâlinde getireceği net gelirdir. Arsada ise kamulaştırmadan önceki, özel amaç taşımayan emsal satışlar esas alınır. Projenin yaratacağı değer artışı hesaba katılmaz (md. 11).

Alıcı için tapudaki kamulaştırma şerhi önemli bir uyarıdır (md. 7/3). Mahkemenin tebligatından sonra taşınmazın başkasına devri yasaktır (md. 31/b). İmar planında kamu alanında kalan arsalar için ayrıca hukuki el atma kavramına bakın.

Ücretsiz araç Kamulaştırma Bedeli Hesaplama Tarım arazisinde net gelir ve kapitalizasyon yöntemiyle yaklaşık bedel; uzlaşma ve dava süreleri.

Örnek

10.000 m²’lik tarlanın 3.000 m²’si yol için kamulaştırılıyor. Bu kısmın bedeli 600.000 TL belirleniyor. Yol, kalan 7.000 m²’nin değerini artırırsa artış bedelden düşülür. Ancak indirim bedelin %50’sini, yani 300.000 TL’yi geçemez (md. 12).

Kalan kısım yararlanmaya elverişsiz kalırsa durum değişir. İptal davası açılmamışsa ve malik tebliğden itibaren 30 gün içinde yazılı başvurursa bu kısım da kamulaştırılmak zorundadır (md. 12/5).

Mevzuat dayanağı

Anayasa md. 46: kamu yararı, gerçek karşılık ve peşin ödeme.
2942 md. 4: kamulaştırma yoluyla irtifak.
2942 md. 8: satın alma usulü ve uzlaşma.
2942 md. 10-12: bedel tespiti, bedel esasları ve kısmi kamulaştırma.
2942 md. 14: iptal ve düzeltim davası.
2942 md. 27: acele kamulaştırmada değer 7 gün içinde tespit edilir; bedel bankaya yatırılınca el konulabilir.
3194 md. 10: plandaki kamu hizmet alanlarının 5 yıllık imar programı süresinde kamulaştırılması.

Kaynaklar

Bu içerik genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki, mali ya da yatırım danışmanlığı değildir. Mevzuat değişebilir; işlem öncesi ilgili kurumdan ve uzmanından teyit alın.